Hilary Koprowski urodził się 101 lat temu

Dziś mija 101 rocznica urodzin Hilarego Koprowskiego – wynalazcy szczepionki przeciwko polio, honorowego mieszkańca Celestynowa, odznaczonego ostanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 13 lipca 2007 „za wybitne zasługi w działalności naukowej i charytatywnej dla dobra społeczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej” Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski; wcześniej, postanowieniem z 12 maja 1998, uhonorowany był również Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Kim był Hilary Koprowski i dlaczego jest ważną osobistością dla mieszkańców Celestynowa?

Hilary Koprowski urodził się 5 grudnia 1916 roku w Warszawie. Jego ojciec Paweł Koprowski był właścicielem niewielkiej firmy produkującej i handlującej tekstyliami. Matka Sonia, z domu Berland, była stomatologiem. W roku 1926 Hilary rozpoczął naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Reja w Warszawie. W swoich późniejszych wspomnieniach wielokrotnie wracał do lat spędzonych w tej szkole. Mówił, że właśnie tam otrzymał gruntowne wykształcenie klasyczne i wyniósł zamiłowanie do poezji, a zwłaszcza do twórczości Rainera Marii Rilkego, które mu towarzyszyło przez całe życie. W czasie swych późniejszych przyjazdów do Polski nie pomijał żadnej okazji, aby spotkać się z kolegami z ławy szkolnej, czy później kiedy został już tylko sam, z młodszymi kolegami z tej samej szkoły. Równolegle z nauką w gimnazjum podjął Hilary lekcje w Warszawskim Konserwatorium, gdzie uczył się gry na fortepianie. Edukację tę zakończył w sławnej rzymskiej szkole muzycznej Conservatorio di Musica Santa Cecylia w Rzymie. Ze swym usposobieniem pasjonata miał szczere zacięcie zostać koncertującym pianistą. Później, kontynuując pełną sukcesów karierę naukową w medycynie, nie rozstawał się podczas podróży służbowych z nutami ulubionych utworów. W czasie swego dyrektorowania w Instytucie Wistara w Filadelfii przez blisko 3 dekady dawał coroczne bożonarodzeniowe recitale fortepianowe. Umiłowanie muzyki szło przez całe życie z Hilarym Koprowskim. Jednak jego najpierwszą miłością i dominującą pasją twórczą była bez wątpienia medycyna.

Ulubionym miejscem letnich wypadów rodziny Koprowskich od końca lat 20. ubiegłego wieku Celestynów (Kolonia Koprowskich). Dziś już nieistniejący dworek (rozebrany w roku 2004) był miejscem, do którego Hilary często wracał w myślach i wspomnieniach. Pisał: „Bardzo ważnym miejscem w czasach mego dzieciństwa była dwuhektarowa posiadłość rodziców w Celestynowie pod Warszawą. Staw, kort tenisowy, ogród owocowy, warzywny, pola zbożowe. Było tak przyjemnie spędzać tam prawie każde wakacje. Rodzice zaprosili wszystkich kolegów od Reja na pomaturalną biesiadę do Celestynowa”. Przyjęcie to odbyło się w roku 1934, gdy Hilary miał 18 lat. Po latach, dla upamiętnienia przyjazdów do Celestynowa sławnego uczonego, utworzono stowarzyszenie „Koprówka”.

W roku 1934 Koprowski podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie, które ukończył w roku 1939. Rok wcześniej, jeszcze w czasie studiów, Hilary ożenił się z młodszą koleżanką z medycyny Ireną Grasberg (1917-2012). Irena była jego najbliższą towarzyszką i niezwykle oddanym partnerem we wszystkich przedsięwzięciach podejmowanych przez Hilarego. Powiedział kiedyś o niej: „Może nie zawsze najlepiej ją rozumiałem, ale teraz to widzę najlepiej – zawsze ujmowała mnie swoim niezwykłym do mnie przywiązaniem”. Irena Koprowska specjalizowała się w anatomii patologicznej. Zajmowała ważne i odpowiedzialne stanowiska; m.in. była dyrektorem działu cytologii Uniwersytetu Temple, kierowała Zakładem Patologii Szpitala Uniwersyteckiego Hahnemanna w Filadelfii, była konsultantem WHO w dziedzinie cytodiagnostyki. Napisała kilka książek, w których opisała swoje barwne życie z Hilarym, m.in. O moim ż yciu i medycynie. Wspomnienia w Wydawnictwie Poznańskim w 1998, A woman wanders through life and science , Univ. New York, 1997.

W roku 1939, po wybuchu wojny, Koprowscy wyjechali do Włoch, gdzie Hilary podjął służbę medyczną wśród ochotników pragnących zaciągnąć się do oddziałów polskich organizowanych w państwach niezajętych jeszcze przez Niemców. W czerwcu 1940 roku Koprowscy wyjechali przez Hiszpanię i Portugalię do Rio de Janeiro. Kilka miesięcy później Hilary rozpoczął pracę w Laboratorium Żółtej Febry finansowanym przez Brazylijskie Ministerstwo Zdrowia i Fundację Rockefellera. W roku 1944 przeniósł się na stałe do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w miejscowości Wynnewood pod Filadelfią, w której mieszkał do końca życia.

Przy opracowywaniu szczepionki przeciwko polio Hilary Koprowski zastosował podobne podejście. Dotyczyło to zwłaszcza wykorzystania do szczepień inaktywnych form żywego wirusa. Pierwsze próby z nową szczepionką przeprowadził sam na sobie. Zażyli ją doustnie także jego współpracownicy. Aż wreszcie 27 lutego 1950 dziecko, któremu podano drogą pokarmową szczepionkę wytworzoną w oparciu o wirusa inaktywowanego (atenuowanego) poprzez wielokrotne pasażowanie w mózgach szczurów i myszy, wytworzyło swoiste przeciwciała. To udane doświadczenie stało się podstawą do przeprowadzenia pierwszego grupowego szczepienia przeciwko polio. Zaszczepiono grupę 20 dzieci. Okazało się, że u każdego szczepionego dziecka pojawiły się specyficzne przeciwciała. Można było teraz ogłosić wyniki pionierskich testów. Przedstawiono je najpierw na specjalistycznej konferencji medycznej w Hershey, w Pensylwanii, a następnie opublikowano w czasopiśmie „American Journal of Hygiene”. Doniesienia te spotkały się z szerokim odzewem. Wkrótce szczepionkę Koprowskiego zastosowano do masowych szczepień w Kongo Belgijskim (obecnie Zair), Rwandzie, a następnie w Polsce i Chorwacji. Niewątpliwym paradoksem jest, że szczepionka Koprowskiego, która święciła wielkie sukcesy w Europie i Afryce, nigdy nie została dopuszczona do użycia w Stanach Zjednoczonych. Warto przy tej okazji nadmienić, że pozostałe szczepionki przeciwko polio zostały wprowadzone do użycia później niż szczepionki Koprowskiego. I tak, szczepionkę domięśniową Jonasa Salka zatwierdzono w roku 1955, zaś doustną szczepionkę Alberta Sabina na początku lat 60.

fragmenty
PAN Poznań o Hilarym Koprowskim

Kacper Malarz

Nazywam się Kacper Malarz, interesuję się społecznością lokalną. Tworzę TVC po to, by mieszkańcy mojej „Małej Ojczyzny” mieli dostęp do potwierdzonych informacji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share
Share